Historia kościoła parafialnego

Historia Kościoła Parafialnego w Tuchowie.

Na podstawie zapisków znalezionych w bani podczas restaurowania kościoła i na podstawie zapisków gminnych została spisana historia teraźniejszego kościoła parafialnego.

W roku 1015 za panowania Bolesława Chrobrego króla Polskiego została zbudowana pierwsza świątynia chrześcijańsko-katolicka na wzgórzu za rzeką Białą gdzie obecnie jest murowany kościół Najświętszej Marii Panny. W kościele tym drewnianym, aż do wymurowania w roku 1692 przez Adama z Zimnejwody, Glińskiego Chorążego Sandomierskiego, i aż do roku 1790 spełniali funkcje religijne OO. Benedyktyni, którzy mieli główną siedzibę w Tyńcu pod Krakowem i stamtąd przyjeżdżali do Tuchowa, jako miejscowości klimatycznej gdzie mieli swoje posiadłości. W mieście był postawiony kościół parafialny, który się spalił razem z całym miastem w roku 1789. Miasto nasze bardzo smutnie wyglądało po spaleniu, ogień powstał w rynku za czasów ostatniego Opata Tynieckiego Z. W. J. X. Floriana Amanda z Janowska Janowskiego, który po rozwiązaniu opactwa tynieckiego i po sprzedaży dóbr, do których i Tuchów należał za rządów Józefa II cesarza Austrii, został mianowany pierwszym biskupem tarnowskim. W roku 1791 został wymurowany obecny kościół parafialny za Benedyktyna ks.Oddona Kontonowicza. Kościół ten zaczęto murować w roku 1791 i murowano go do roku 1800. W tym bowiem roku został kościół całkowicie skończony i konsekrowany. Robotnicy i majstrowie murowali kościół za pańszczyznę, którą mieli odrabiać dla dworu tuchowskiego, który był własnością Opactwa Tynieckiego. Z tego wynika, że kościół jest postawiony funduszem OO. Benedyktynów z Tyńca.

Następnym proboszczem parafii Tuchów był ks. Bernard Ganther, objął probostwo 1812. Wymurował swoim kosztem szkołę koło kościoła, a przed śmiercią darował ją na własność gminie Tuchów. Umarł w roku 1832.

Następnym proboszczem parafii tuchowskiej był ks. Stanisław Zabirzewski, objął probostwo w roku 1832. Za jego czasów były odbudowane budynki gospodarcze w Tuchowie i na folwarkach Dąbrówka i Garbek. Za jego czasów rząd austriacki sprzedał dobra Tuchów Jordanowi. Umarł w roku 1852.

Następnym proboszczem parafii tuchowskiej był ks. Emeryk Idroner, objął probostwo w roku 1852, umarł w 1872 r.

Następcą jego był ks. Jan Rybarski, który objął probostwo w 1872 r. Za jego czasów uderzył piorun w wieżę kościoła, uszkodził wieżę lecz nie zostało nic spalone. Ponieważ kościół był pokryty gontem przeto za jego czasów został stary gont zrzucony i pokryty nowym. Wieża została częściowo odrestaurowana. Za jego czasów został kościół wewnątrz malowany. W roku 1886 został ks. Jan Rybarski mianowany infułatem, lecz został na miejscu nadal proboszczem. Za staraniem ks. infułata Rybarskiego otrzymali OO. Redemptoryści klasztor N. P. za rzeką Białą, w którym po rozwiązaniu opactwa tynieckiego sprawowali rządy OO. Jezuici, a później komendarze zawiśli od proboszcza tuchowskiego jak: księża Siemiński, Razmus, Jemioło i Niemiec. Nadmienić należy, że w klasztorze tym znajduje się cudowny obraz Marii Panny i odbywały wielkie odpusty, które przynosiły proboszczom tuchowskim dochody. Obecnie te dochody jeżeli jakie są zabierają OO. Redemptoryści i używają ich na upiększanie kościoła. Ks. infułat Jan Rybarski umarł w roku 1893.

Następnym proboszczem parafii tuchowskiej byłks. Arcybiskup Karol Hryniświecki. Był to wielki dostojnik kościoła i patriota polski. Był arcybiskupem w Wilnie, w Królestwie Polskim i za patriotyzm został przez rząd rosyjski usunięty. Przybył do Galicji i biskup diecezjalny ks. Ignacy Łoboś za zgodą rządu austriackiego oddał mu probostwo tuchowskie w roku 1893. Nie długo był proboszczem w Tuchowie, ponieważ w roku 1895 został powołany do kapituły lwowskiej na kanonika. Po odjeździe z Tuchowa ofiarował na odrestaurowanie kościoła w Tuchowie kwotę 2000 koron.

Następnym proboszczem parafii tuchowskiej jest ks. dr Ignacy Maciejowski, objął probostwo w roku 1895, za jego czasów zostały wybudowane budynki gospodarcze na folwarkach Tuchów, Dąbrówka, Garbek i Bryły. W roku 1903 została zdjęta drewniana wieża z kościoła i kościół został pokryty dachówką, a prezbiterium blachą miedzianą na podstawie konkurencji kościelnej. Dopiero w roku 1913 przystąpiono do gruntownego restaurowania kościoła i wybudowania nowej wieży obitej miedzianą blachą i do przybudowania nowego Babieńca, na podstawie konkurencji kościelnej.

Za rządów Franciszka Józefa I Apostolskiego monarchy cesarza Austrii Kolatora kościoła, za rządów Jego Świątobliwości papieża Piusa X, ks. dr Leona Wałęgi biskupa tarnowskiego, ks. dr Ignacego Maciejowskiego, kanonika i proboszcza tuchowskiego, dr Jakuba Janigi, burmistrza miasta Tuchowa, roku 1913 przystąpiono do restaurowania kościoła parafialnego w Tuchowie i wybudowano blachą miedzianą obitą wieżę, dobudowano babiniec, otynkowano wieżę, wzmocniono mury ankrami żelaznymi i założono nowy krzyż na wieżę i starą banię zdjętą ze starej wieży i do niej włożono ten dokument ułożony i spisany przez Bolesława Miętusa kasjera miejskiego.

Na podstawie dokumentów gminnych i parafialnych plany restaurowania kościoła sporządził architekt Adolf Julian Sztapf, kierownik restaurowania. Roboty murarskie uskutecznił Franciszek Boratyński, majster murarski z Ryglic. Roboty ciesielskie uskutecznił Michał Wróbel, majster ciesielski z Tuchowa. Roboty ślusarskie, krzyż i osadzenie bani uskutecznił Zygmunt Zając, majster ślusarski z Tuchowa. Roboty stolarskie uskutecznił Borawski Ignacy z Tuchowa.

Kilka słów z obecnej chwili.

W kościele parafialnym jest proboszczem i dziekanem dziekanatu tuchowskiego ks. Kanonik dr Ignacy Maciejowski. Wikarymi są ks. Władysław Mendrala i ks. Ludwik Jaroński.

W klasztorze Najświętszej Marii Panny są OO. Redemptoryści. Rektorem jest O. Emanuel Trzemeski. Jako zakonnicy O. Jan Śliż, O. Alojzy Polak, O. Wojciech Styka, O. Antoni Grabc, O. Franciszek Szpila, O. Maksymilian Napiątek, O. Leon Golnik, O. Marceli Polakowski, O. Teodor Doliński,

Rada miejska: burmistrz dr Jakub Janiga. Radni: Wincenty Lasko, dr Albert Agatkin, Dobrzański Józef, Gerard Filip, Krogólski Jan, Krogólski Wojciech, Idonka Józef, Piotrowski Józef, Wojtanowski Marceli, Gadecki Bolesław, Rudnicki Andrzej, Derechowski Wojciech, Klimek Bolesław, Salamon Lejzor, ks. dr Ignacy Maciejowski, Rachłiewicz Piotr, Wantuch Józef, Kloch Wojciech, Patyk Jan, dr Antoni Matakiewicz, Hirsh Dawid, Gloncer Izrael, Dutka Wojciech.

Magistrat: Barylewicz Bartłomiej sekretarz, Miętus Bolesław kasjer.

Sąd powiatowy: naczelnik sądu dr Antoni Matakiewicz, C.K. radca i poseł do Rady Państwa, zastępca naczelnika C.K. sekretarz Jachna Jan. Dr Gurnisiewicz Lucjan, sędzia dr Trawiński Adam Stanisław, sędzia Augustyński Władysław, sędzia Bernacki Walenty, Gnoiński Marian kancelista, Miś Stefan kancelista, Ailmes Jan kancelista, Wojciech Skirobski pomocnik kancelisty, Prorok Antoni pomocnik kancelisty, Cycoń Jan pomocnik kancelisty, Prorok Wojciech woźny, Balicki Antoni woźny.

Urząd podatkowy: Jędrzej Rudnicki poborca, Bronisław Szybalski kontrator, Stec Józef adiunkt, Szczepan Franciszek pomocnik kancelaryjny, Broda Józef woźny.

Nauczycielstwo: kierownik Wojtanowski Adolf, Chmielowski Wojciech nauczyciel, Fronczkiewicz Karol nauczyciel, Tokarska Jadwiga nauczycielka, dr Sztusz Adam weterynarz, Tedok Szymon aptekarz, Foltyński Władysław urząd ewidencyjny, geometra Gerard Filip, Bolesław Klimek pomocnik kancelisty.

Poczta: poczmistrz Bogdan Stalbsiger, kasa zaliczkowa i oszczędności dyr. Wojciech Krogólski, dyr. Piotrowski Józef, Wincenty Laska notariusz.

Adwokaci: dr Adalbert Agatsztań, dr Stanisław Zylatowski, Jakubiczka radca dworu.

Miasto Tuchów liczy obecnie 450 domów a mieszkańców 2783. Właścicielką Tuchowa jest wdowa po majorze Władysławie Rozwadowskim, którego ojciec Feliks Rozwadowski nabył Tuchów od Jordanów Ludwika z hrabiów Zamojskich, Rozwadowska fundatorka murowanej ochronki na wzgórzu, do której sprowadził siostry służebniczki ks. infułat Jan Rybarski i są do dnia dzisiejszego.

Komitet Kościelny: Ks. dr Ignacy Maciejowski przewodniczący, Wojciech Krogólski Tuchów, Patyk Tomasz Lubaszowa, Antoń Józef Burzyn, Kwiatkowski Dominik Buchcice, Boleław Miętus z Miętustwa pełnomocnik rzymsko-katolickich parafian z Tuchowa.

Powyższy tekst w formie maszynopisu został znaleziony w kancelarii parafialnej, przepisany przez Wojtka Lewickiego i umieszczony na tej stronie.